لذا از على عليه السّلام به معلم جبرئيل تعبير كرده‌اند و از اين جهت است كه آن حضرت مىفرمود : « من رايحهء وحى و آيات نازل بر مقام رسالت را قبل از نزول استشمام مىنمايم . » « 1 » و شيخ محمود شبسترى صاحب « گلشن راز » در نسبت نبوت و ولايت سروده‌اند . « 2 » نبى چون آفتاب آمد ولىّ ماه * مقابل گردد اندر لى مع اللّه نبوت در كمال خويش صافى است * ولايت اندرو پيدا نه مخفى است ولايت در ولىّ پوشيده بايد * ولى اندر نبىّ پيدا نمايد ولىّ از پيروى چون همدم آمد * نبى را در ولايت محرم آمد ز ان كنتم تحبون يابد او راه * بخلوتخانه يحببكم اللّه در آن خلوت سرا محبوب گردد * بحقّ يكبارگى مجذوب گردد بود تابع ولى از روى معنى * بود عابد ولى در كوى معنى ولىّ آنگه رسد كارش باتمام * كه تا آغاز گردد باز انجام ج ) اگرچه مقام نبوت و رسالت از مواهب خاصهء الهيّه است اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَهُ « 3 » لكن راه تهذيب نفس ، تطهير دل و نورانيت باطن كه انسان را زير پوشش « ولايت حق » مىبرد و عامل ولايت مستقيم الهى مىشود بسته نيست بلكه به روى همگان باز و آدميان با ظرفيت‌ها و استعدادهاى متنوع به سوى آن فراخوان شده‌اند تا هر فردى به مقدار سعهء وجودى و سلوكىاش به مشاهدهء اسرار عالم بپردازد كه علم به اسرار غيب مخصوص انبياء نيست و وجود « بدلاء » ، « اوتاد » ، « خلفاء » و « اقطاب » كه در لسان مبارك پيامبر عظيم الشأن اسلام نيز وارد شده است . « 4 » ناظر به همين مقام و

--> ( 1 ) . تعليقه رسائل قيصرى ، ص 172 - 171 . ( 2 ) . گلشن‌راز ، ص 31 - 30 ، نشر اشراقيه ، چاپ اول ، سال 68 . ( 3 ) . انعام ، 124 . ( 4 ) . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : در امت من هميشه چهل كس بر خلق ابراهيم باشند و اين چهل كس « بدلاء » اند و هفت كس بر -